Veilig Voedsel

Sinds kort is de nieuwe gemeente Westerkwartier een feit. Dat betekent voor ons als Voedselbank ( VB )dat we er een uitgiftepunt bij hebben nl. Leek. Eén gemeente, één Voedselbank. Eén hoofddepot ( Grootegast ) met vier uitgiftepunten. ( Grootegast — Leek – Marum – Zuidhorn ).
Het was een hele klus om dit organisatorisch rond te krijgen, maar het is gelukt. Hoog in ons vaandel blijven we houden de bekende slogan: “Laten we wat meer naar elkaar omzien”. Dat houdt ook in dat we naast het verlenen van voedsel ook onze nevenactiviteiten blijven uitvoeren. Onze gastdames en screeners spelen daarin een hele belangrijke rol. Ze verwijzen klanten, die hulp nodig hebben, door naar het juiste loket van ons gemeentehuis en werken samen met hulpverleners uit verschillende sociale sectoren. Via de Stichting Fonds Kinderhulp worden de kinderen onder ons niet vergeten bijvoorbeeld een kado voor jarige Job.
In het nieuwe gebouw van de kledingbank Maxima in Grootegast zijn onze klanten ook welkom. Al met al is de VB Westerkwartier een boeiend bedrijf.
Voor ons is het belangrijkste het verlenen van voedsel aan de armen onder ons. Het vele voedsel wordt ons verstrekt door sociaal voelende supermarkten, bedrijven, kerken, scholen en particulieren. Met trots noemen we ons Tuuntje, die ons voorziet van veel groente. Daar profiteren ook de ander VB in onze provincie van. Op deze manier kunnen onze vrijwilligers de ruim honderd pakketten van plm. dertig producten per pakket wekelijks klaarmaken en uitgeven. Zo bestrijden we ook de voedselverspilling, die erg hoog is in ons land.
Dank aan de vele vrijwilligers. Weet je dat al deze vrijwilligers hun werk doen zonder daarvoor betaald te worden? We kunnen ons ook een professionele organisatie noemen. Overtuig je en kom een bezoekje brengen aan ons depot. Strakke schappen gevuld met producten in het magazijn, gekoelde producten in de koelcel op de juiste temperatuur bewaard en soms maakt onze nieuwe vriescel ook overuren. Je ziet, we doen alles om de zaak zo goed mogelijk te laten draaien. Goede en verantwoorde voeding, gezond voor iedereen. Ook waarderen we dat de overheid zich landelijk met de VB bezig houdt. De NVWA ( voedsel en warenautoriteit ) komt jaarlijks bij ons op bezoek. De samenwerking ervaren we als positief, delen ons mee wat we goed doen en vertellen ook wat onze aandacht moet hebben. Ook dit jaar haalden we een dikke voldoende en konden we ons predicaat Groen behouden. Ook hierin spelen de vrijwilligers een belangrijke rol. We werken volgens een internationaal controlesysteem de HACCP. Als je de CCP onthoudt, dan betekent dat : kritische controle punten. Alles schoon, persoonlijk, materiaal en goederen. Laten we de kruisbesmetting niet vergeten. Juiste temperaturen in de koel- en vriescellen. Waar erg streng naar wordt gekeken is de THT ( tenminste houdbaar tot ) en TGT ( te gebruiken tot ) . Zo beoordelen we of het product kan worden uitgegeven, en niet de oorzaak kan zijn van een voedselvergiftiging of een uitbraak van de Salmonellabacterie. Die drie letters staan op elk product, en daar houden we ons stipt aan. Ons motto is : over tijd – weg ermee. Ook kennen we de visuele controle. Een krop sla of een kist appels hebben geen THT of TGT, maar worden door de vrijwilligers gecontroleerd of het nog kan worden uitgegeven. Ook hier geldt: bij twijfel – weg ermee. Je ziet dat we hierin erg streng moeten zijn. We willen geen enkel risico lopen en vooral in de warme zomers van de laatste jaren zijn we dubbel op onze hoede. Houd de boevenbende ( foute bacteriën ) buiten de deur. Gelukkig hebben we allemaal boevenvangers ( goede bacteriën ) in ons lijf. We moeten ervoor zorgen , dat de boevenvangers hun werk goed kunnen doen en ons immuunsysteem vertroetelen en versterken. Zorg voor goede voeding en een gezonde manier van leven. Maar als de boevenbende in de meerderheid is heb je een probleem. Onze Ede Staal zong het al: moag van streek en schieterij. Kijk dat willen we als VB voorkomen. Het beste , gezondste en veiligste is voor onze klanten. Daar gaan we voor. Zo zijn we blij met onze VB Westerkwartier.

Westerkwartier, januari 2020.

Jan Sennema.

Nieuwe website online

In navolging van de landelijke Voedselbanken Nederland hebben ook wij de website aangepast naar de nieuwe standaarden.

Deze website is moderner,  ook hebben we de veiligheid verhoogd door gebruik van veiligheidscertificaten, te zien aan het slotje en https aan het begin van de url.

Over de houdbaarheid

Ons voedsel is relatief veilig en met houdbaarheidsdata wordt nauwelijks gesjoemeld. Toch overlijden jaarlijks naar schatting 280 mensen door voedselvergiftiging. Salmonella is de grootste boosdoener. Visioen van vergiftiging Het zekere voor het onzekere nemen, noem ik het zelf. Potje pesto tegen de datum aan? Ik gooi het weg. Rosbief die er niet meer precies zo uitziet als bij aankoop: hup, in de vuilnisbak. Heb ik het vage gevoel dat ik iets proef in de olijfolie, ik koop een nieuwe fles. En dat allemaal vanwege dat visioen van een voedselvergiftiging: aan de lopende band braken terwijl je net op je werk zit, of in de trein, of een dagje aan het strand.

De Wageningse hoogleraar levensmiddelenmicrobiologie Marcel Zwietering moet hartelijk om mijn voorzichtigheid lachen. Uitjes of augurken op zuur: ‘Ik eet ze vier, vijfmaanden over de datum.’ Een pak koffie, goed vacuüm verpakt: ‘Ik zou het tien jaar over de houdbaarheidsdatum nog gebruiken.’ Toch ben ik gelukkig bij lange na niet de enige in Nederland met maniakale over-de-datumangst. ‘Wij krijgen er veel vragen over’, zegt Patricia Schutte van het Voedingscentrum in Den Haag. Vooral over producten die al eerder geopend waren. ‘Na openen beperkt houdbaar’ staat er immers vaak op fles of pot. Ook krijgt Schutte veel vragen over verse (niet voorverpakte) producten die vaak helemaal geen datum hebben.

Speciaal voor deze gevallen heeft het Voedingscentrum een eigen lijst opgesteld, de Bewaarwijzer (www.voedingscentrum.nl). En met vlees, kip, vis, eieren, melkproducten en gesneden groenten moet je inderdaad een beetje beter uitkijken dan met die pot augurken of dat pak koffie, bevestigt Zwietering. Tht en tgt Eigenlijk is de regel heel simpel. Bij producten met de aanduiding ‘Ten minste houdbaar tot’ (‘tht’) is datumoverschrijding bijna altijd onschuldig. Hooguit wordt de smaak wat minder. Wat bij ruime tht-overschrijding ook wel eens wil gebeuren, is minieme roestvorming bij de lasnaden van een blikje. Of poeders gaan een beetje klonteren. Zelfs voor de smaak maakt dat niets uit. Met gekoelde tht-producten moet je overigens iets beter uitkijken. Die kunnen meestal wel degelijk bederven, hoewel ook hier een paar dagen over de datum zelden kwaad kan. ‘Fabrikanten nemen een grote zekerheidsmarge’, zegt Zwietering. Echte waakzaamheid is geboden bij die andere houdbaarheidsaanduiding: ‘Te gebruiken tot (en met)’ ofwel ‘tgt’. In dat geval is de datumaanduiding eerder een bevel dan een advies, aldus Zwietering.

Zelfs de laconieke voedingsdeskundige is dan op zijn qui vive. Niet dat je per definitie ziek wordt bij consumptie van tgt-spijzen over de datum. Want zelfs al is vlees of vis ronduit bedorven, de meeste mensen overkomt niets wanneer ze het opeten. ‘De kans op een voedselinfectie wordt alleen iets groter.’ Hoe bepaal je houdbaarheid? ‘Sojasaus Kikkoman, ten minste houdbaar tot 9 februari 2007’. Hoe komen fabrikanten aan zulke uiterst nauwkeurige houdbaarheidsdata? Dat bepalen ze met ‘Smaakteams’ en een natte vinger. De wet zegt er weinig over: alle voorverpakte levensmiddelen (uitzonderingen als zout, suiker, azijn en wijn daargelaten) moeten een tht- of tgt-datum hebben (ten minste houdbaar tot/te gebruiken tot). Hoe fabrikanten die datum vaststellen, mogen ze helemaal zelf weten.

Rob van Dongen van Friesland Coberco wil wel vertellen hoe zoiets bij zijn bedrijf gaat. Als voorbeeld noemt hij de nieuwe sapjes van Riedel (een onderdeel van Friesland Coberco): tijdens de ontwikkelingsfase worden die (bijna) dagelijks door een team geproefd, om te zien of smaak, geur, kleur en ‘mondgevoel’ nog optimaal zijn. ‘Gezondheid speelt daarbij geen rol, want die is veel langer gegarandeerd dan de houdbaarheidsdatum aangeeft’, zegt Van Dongen. Opvallend is dat voor verschillende sapjes op deze manier heel andere houdbaarheidsdata uit de bus kwamen: sinaasappelsap 9 weken, tegen 31 weken voor tomatensap. Bij de dagverse zuivelproducten van Friesche Vlag (een ander onderdeel van het bedrijf) is smaak eveneens een belangrijk criterium. Verder wordt er aan de hand van microbiologische tests en controles bepaald na hoeveel dagen er te veel bacteriën in de melk zitten.

Volgens Simone Hertzberger, hoofd van de afdeling Kwaliteit van Albert Heijn, hebben de meeste producenten van tht-producten net als Friesland Coberco ‘smaakteams’. ‘Uitgangspunt is dat het product op de tht-dag nog net zo lekker moet smaken als alle dagen daarvoor’, zegt ze. Smaakteams? Volgens de Wageningse hoogleraar Marcel Zwietering gaat het er bij een hoop fabrikanten een stuk rommeliger aan toe. Ook al is een product tot in lengte van dagen houdbaar, de wet vereist nu eenmaal een datum. Ze zetten er dus vaak maar wat op. Doorgaans is de boel toch al lang verkocht en verorberd als de tht-datum in zicht komt. Albert Heijn print zelf geen houdbaarheidsdata op voorverpakte producten – ook de huismerken worden door derden gefabriceerd. ‘Maar wij controleren het wel en ondervragen de leveranciers soms scherp’, aldus Hertzberger. Ze herinnert zich nog levendig de discussie over luxe kerstkoekjes een jaar of vier, vijf geleden. De leverancier had er als houdbaarheidsdatum 20 januari op gezet. ‘Maar wij kwamen in december al tot de conclusie dat dat te ruim was, omdat we bij vergelijkbare koekjes proefondervindelijk hadden vastgesteld dat ze aan het eind van de periode minder lekker werden.’ De koekjes zijn volgens haar uiteindelijk overgestickerd met een beperktere datum.